یوسف عباسپور گیلانده[1]، مهدي آهني[2]، عزت‌اله عسكري اصلي ارده[3]،  ولی رسولی شربیانی[4]

گروه مهندسي مكانيك ماشينهاي كشاورزي، دانشگاه محقق اردبيلي، اردبيل، ايران

آدرس پست الكترونيك نويسنده اول  (u_abbaspour@yahoo.com)

چكيده

فشردگي خاک يکي از مسايل و مشکلات جدي بسياري از خاک­ها در نقاط مختلف دنيا است. به علت تغيير شرايط رطوبتي خاک با زمان، تعيين نقشه­هاي فشردگي خاک نيازمند سيستم­هاي نمونه­برداري سريع است. معيار‌ها و روش­هاي مختلفي به‌منظور مشخص نمودن فشردگي خاک در داخل يک خاک زراعي وجود دارد که از آن جمله مي‌توان به شاخص رنگ خاک، اندازه­گيري جرم مخصوص ظاهري، رادارهاي نفوذ­کننده در داخل زمين و اندازه‌گيري شاخص مخروطي خاک اشاره کرد. در بين اين روش­ها، از آنجا که نفوذسنج‌هاي مخروطي داده‌هاي نسبتاً دقيقي را بر اساس فشردگي خاک ارايه مي‌کنند و همچنين کار کردن با آنها راحت مي‌باشد، بسيار مورد پذيرش مي‌باشند. در همين راستا، نفوذسنج مخروطي پشت تراکتوري مجهز به ميله­هاي نفوذ چندگانه با قابليت اندازه­گيري مقادير شاخص مخروطي خاک در رديف­هاي محصول با فاصله­ متغير طراحي و ساخته شد. دستگاه نفوذسنج مجهز به ميله­هاي چندگانه از سه بخش مکانيکي، هيدروليکي و الکترونيکي تشکيل شده و قادر است پارامتر مقاومت خاک را تا عمق 45 سانتي­متر اندازه‌گيري نمايد. از استاندارد ASAE به منظور طراحي محور و مخروط نفوذسنج‌ استفاده گرديد.  توسط يک ديتالاگر مدل DT800، اطلاعات به­دست آمده از حسگر­هاي عمق نفوذ و نيرو را جمع­آوري شده و به کامپيوتر متصل به آن انتقال مي‌دهد. به­منظور ارزيابي عملکرد دستگاه نفوذسنج، اندازه­گيري­ شاخص مخروطي خاک در دو شرايط مختلف خاک مزرعه­اي (شخم خورده و کلشي) و در دوسطح رطوبتي(قبل و بعد از آبياري) انجام شده و داده­هاي به­دست آمده با داده­هاي يک نفوذسنج دستي در همان شرايط آزمايش در پانزده عمق مورد مقايسه قرار گرفت. نتايج نشان داد كه همبستگي قابل توجهي بين داده‌هاي شاخص مخروطي نفوذسنج دستي و تراکتوري وجود دارد بطوریکه مقادير ضريب همبستگي به ترتيب برابر با   96/0= ²R و 94/0= ²R به ترتيب براي زمين شخم‌خورده و كلشي به­دست آمد. مقايسه ميانگين‌ها با استفاده از آزمون t نشان داد كه بين داده‌هاي شاخص­ مخروطي دستگاه نفوذسنج تراکتوري و دستي در زمين کلشي و در زمين شخم خورده، در سطح احتمال %5 اختلاف معني­داري وجود نداشت. بنابراين نفوذسنج تراکتوري به­طور مطمئني مي­تواند جهت اندازه‌گيري مقاومت نفوذ خاک استفاده شود.

واژه‌هاي كليدي: فشردگی خاک، نفوذسنج مخروطی پشت تراکتوری، مقاومت خاك، شاخص مخروطی.